Δευτέρα, 22 Οκτωβρίου 2012

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

Από τη Μαρία Σπαθή
Ψυχολόγος-Μεταφράστρια

H δύναμη των χρωμάτων και η επιρροή τους στον άνθρωπο είναι γνωστή και αδιαμφισβήτητη. Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν το χρώμα για να εκφράσουν συναίσθημα ενώ είναι πλέον διαδεδομένη η χρήση διαφορετικών χρωμάτων ανάλογα με το επιθυμητό αποτέλεσμα για εμπορικούς σκοπούς (π.χ. στην διαφήμιση).


Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχουν χρώματα. Τα χρώματα είναι απλά κύματα φωτός με διαφορετικά μήκη τα οποία αντανακλώνται στις επιφάνειες των αντικειμένων. Συνεπώς η αντίληψη των χρωμάτων είναι μία καθαρά υποκειμενική εμπειρία. Παρ’όλα αυτά, υπάρχουν κάποιες κοινά αποδεκτές ερμηνείες και ψυχολογικές αντιδράσεις σε κάποια χρώματα, οι οποίες φαίνεται να έχουν βαθιές ρίζες στην πλειοψηφία του πληθυσμού. Σε γενικές γραμμές το κόκκινο χρώμα συνδέεται με έντονα συναισθήματα, το πράσινο θεωρείται το χρώμα της χαλάρωσης, το λευκό συνδέεται με την αθωότητα και την αγνότητα ενώ το μαύρο με το σκοτάδι και τον αρνητισμό.

Ο Carl Jung υποστήριξε την ύπαρξη, στα βάθη του ανθρώπινου ψυχισμού, ενός συλλογικού ασυνειδήτου που περιέχει τα “αρχέτυπα”, πρωτότυπα σχέδια, μνήμες αρχαίων εμπειριών οι οποίες είναι κοινές για ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Σε αυτήν την ψυχολογική και βιολογική κληρονομιά μας συμπεριλαμβάνονται και τα χρώματα, εξηγώντας έτσι για παράδειγμα γιατί παγκοσμίως το κόκκινο θεωρείται ζεστό ενώ το μπλε ψυχρό χρώμα.
Πέρα από ορισμένες βασικές παραμέτρους όμως, η αντίληψη των χρωμάτων είναι καθαρά προσωπική υπόθεση και οι προτιμήσεις ποικίλουν. Ο ίδιος ο Jung συνέδεσε τους δύο τύπους προσωπικότητας, τον εξωστρεφή και τον εσωστρεφή, με τις χρωματικές προτιμήσεις. Υποστήριξε ότι ένας εξωστρεφής χαρακτήρας τείνει να προτιμά πιο έντονα ερεθίσματα και άρα απολαμβάνει πληθώρα χρωμάτων στο περιβάλλον του ενώ αντίθετα, ο εσωστρεφής προτιμά λιγότερο έντονες αποχρώσεις.

Τα εξατομικευμένα χαρακτηριστικά δεν είναι τα μόνα που επηρεάζουν την αντίληψη των χρωμάτων. Σημαντικό ρόλο παίζουν οι επικρατούσες κοινωνικές και πολιτιστικές τάσεις με αποτέλεσμα τα χρώματα να προσλαμβάνουν διαφορετικά νοήματα ανάλογα με τον χρόνο, τον τόπο και τον διαφορετικό πολιτισμό. Τα πολιτισμικά έθιμα, η θρησκεία, το γεωγραφικό και ιστορικό υπόβαθρο της κάθε κοινωνίας διαμορφώνουν σε σημαντικό βαθμό την σημασία που αποδίδεται σε κάθε χρώμα. Έτσι για παράδειγμα, ενώ στον δυτικό κόσμο το μαύρο χρώμα είναι συνδυασμένο με τον θρήνο και συνηθίζεται στις νεκρώσιμες τελετές, στην Κίνα σε αντίστοιχες περιστάσεις το χρώμα που επικρατεί είναι το λευκό.

Εκτός από τον συμβολισμό των χρωμάτων και τον τρόπο που ο καθένας τα αντιλαμβάνεται, η ύπαρξή τους και μόνο επηρεάζει την διάθεσή μας. Πολυάριθμές μελέτες έχουν επικεντρωθεί ιδιαίτερα στην επίδραση του κόκκινου χρώματος στον ανθρώπινο οργανισμό και έχει επικρατήσει η άποψη ότι το κόκκινο χρώμα αυξάνει την εγκεφαλική δραστηριότητα (Wolfson 2000).

Η ευεργετική επίδραση των χρωμάτων στον ψυχισμό του ανθρώπου έχει χρησιμοποιηθεί διαχρονικά. Για παράδειγμα, έρευνες καταδεικνύουν ότι το πράσινο χρώμα λειτουργεί καταπραϋντικά με αποτέλεσμα να χρησιμοποιείται σε χώρους εργασίας για την μείωση των επιπέδων άγχους και στρες των εργαζομένων. Τα χρώματα χρησιμοποιούνται θεραπευτικά για την εξισορρόπηση της ενέργειας σε βιολογικό, συναισθηματικό, ψυχικό ή διανοητικό επίπεδο. Στην χρωματοθεραπεία , το κάθε χρώμα συνδέεται με ένα “chakra” ή κέντρο ενέργειας, κάποια συγκεκριμένα ζωτικά όργανα και λειτουργίες. Σύμφωνα με την τεχνική αυτή, τα χρώματα έχουν την ιδιότητα να θεραπεύουν τυχόν ανισορροπίες στα αντίστοιχα κέντρα ενέργειας και έτσι να επαναφέρουν την καλή λειτουργία του οργανισμού.

Οι εφαρμογές της επίδρασης των χρωμάτων στον ανθρώπινο ψυχισμό δεν είναι πάντοτε θετικές. Το λευκό χρώμα έχει χρησιμοποιηθεί ως μέθοδος βασανισμού, με τους έγκλειστους να υποχρεώνονται να ζουν σε τελείως λευκά κελιά, χωρίς παράθυρα, με συνεχές τεχνητό λευκό φως και χωρίς να έρχονται σε επαφή με οποιοδήποτε άλλο χρώμα. Άτομα τα οποία υπέστησαν τέτοιου είδους μεταχείριση αναφέρουν αδυναμία ύπνου, αίσθηση απώλειας ταυτότητας και αδυναμίας λογικής σκέψης.

Είναι λοιπόν σαφές ότι η επίδραση των χρωμάτων στην ζωή μας είναι ποικιλόμορφη και εκτείνεται σε διάφορα επίπεδα της συνειδητότητάς μας.

Βιβλιογραφία
Wolfson, S. & Case, G. (2000). The effects of sound and colour on responses to a computer game.
Jung, C. J. (1959). Archetypes and the collective unconscious.
Jung, C. J. (1978). Man and his Symbols.
McLeod, J. (2007). Colours of the Soul: Transform your life through colour therapy.
Zelanski, P. & Fisher, M. P. (2010). Color.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου